#1
[Resim: 167-110520121708.jpeg]

 Jose Saramago'nun "Kopyalanmış Adam" adlı eserinden uyarlanmış doksan dakikalık "Enemy" (Düşman) filmi IMDb üzerinde 6,9 puanına sahiptir. Denis Villeneuve yönetmen koltuğunda otururken; filmde Jake Gyllenhaal, Sarah Gadon ve Mélanie Laurent gibi yetenekli oyuncuları görüyoruz.

[Resim: 167-110520120918.jpeg]

Adam Bell (Jake Gyllenhall) tekdüze bir hayat süren, tarih dersi öğretmenidir. Evden işe, işten eve düzenini bozmadan sürdüren Bell, kız arkadaşı Mary (Mélanie Laurent) ile yatmaktan başka günün geçirebileceği aktivite yoktur. Bir vakit iş arkadaşının önerdiği filmi izlemek için CD kiralar. Film izlemeyi sevmeyen Bell'in dikkatini bir şey çeker: Bir sahnede kendisine tıpatıp benzeyen, hatta birebir aynısı bir kişiyi görür. Bu durumdan emin olmak için film oyuncusu araştırır ve diğer filmlerini de izler. İyice emin olduktan sonra bu adam ile görüşmek ister.

[Resim: 167-110520121431.jpeg]

Daniel (Anthony) St. Claire, Bell'in kendisine benzettiği filmdeki figuranlardan biridir ve kendisi ile iletişime geçmek isteyen birisi olduğunu karısı Helen'den (Sarah Gadon) öğrenir. Bu durumu anlayamayan karısı bilinmedik olayların yaşanacağından şüphelenir. Bu adamın görüşme isteğini kabul eden Anthony, Bell ile karşı karşıya gelince ikisi de şoke olur. Fakat bunun bir hata olduğunu ve bu hatanın birtakım sonuçlarının getireceğini ancak kimlik savaşı ve düşünceler üzerinde yoğunlaştıklarında anlayacaklardır.

Yazımın buradan sonraki bölümü, sahnelerini yorumladığım bölümden oluşuyor. Spoiler olarak nitelendireceğim filmde birçok metafor yer almakta. Öyle ki Kafka'nın Dönüşüm'ünden Saramago'nun örümceklerine kadar...


[Resim: 167-11052030138.jpeg]

Evet, filmimiz, açılış sahnesinde örümceği, erkeklerin oturduğu bir bölgenin ortasına yerleştiren bir kadın ile karşılaşıyoruz. Bu örümcek, film boyunca 4 farklı sahnede yerleştirilmiş örümceklerden ilki oluyor. Karakterimizi daha tanımadan bu örümceğe uzaktan ve inceleyici bir şekilde bakan biri olarak görüyoruz.

[Resim: 167-11052035051.jpeg]

Ardından biraz daha tarih öğretmeni Adam Bell'in kafasına giriyoruz ilerleyen sahnelerde. Hayat hikâyesini az çok kavramaya başlıyor, neler yaptığını izliyoruz. Tekdüze bir yaşamı olduğunu anladığımız bu tarih öğretmeninin alışılagelmişin dışında bir şey olmadığını anladığımız vakit arkadaşıyla film muhabbeti açılıyor. Her şey rayındayken film izlemeyi sevmeyen adamın, ansızın film izlemek için kasetçi dükkânına girdiğini görüyoruz. Tavsiye filmini kiralıyor, eve gidiyor ve izlemeye başlıyor. İşte her şey bu dakikalardan sonra gerçekleşiyor. Öteki benliğinden habersiz oluşundan, onun varlığından rahatsızlık duymadığı dakikalardan saniyeler sonrası...

İzlediği filmde kendisine benzeyen figüranı gördükten sonra şoke olan Bell, direkt olarak adamı araştırmaya başlar. Gerçekten böyle birinin varlığından bihaber yaşarken, bu durum sonrası düşünceleri artık bütün zihnini ele geçirmeye başlamıştır. Her ne kadar düşük bir ihtimal olsa da kendisinden habersiz bir kardeşi olduğunu düşünüyor Bell. Biraz daha emin olmak için bu adamın diğer filmlerini izlemeye başlıyor ve gerçekten emin oluyor: Kendisinin bir kopyası!

[Resim: 167-11052042315.jpeg]

Hemencecik bu adamı araştırmaya başlıyor Bell. Bulduğu adrese doğru gidiyor ve apartman görevlisi bu adamı Bell olarak değil, Anthony olarak karşılıyor. Duruma ayak uyduran Bell, bu adamın Anthony'e iletilen zarf olduğunu belirtiyor. Bell Anthony olarak bu zarfı alıyor ve oradan çıkıyor. Bu zarfı filmin sonunda açacak olması ve içinden çıkan anahtarın anlamı hâlen gizemini koruyor doğrusu. Pek bir şey yükleyemedim anlam olarak.

Anthony'nin evini arayan Bell, karısı Helen ile karşılaşıyor ve kendisinin sapık olduğundan şüpheleniyor figüranımız. Oysa, daha ilk sezinimlerde bile Helen, neler olduğuna dair gitgide fikir yürütmeye ve bu fikri kafasını yatırmaya başlıyor. Özellikle kocasından pek memnun değilmiş gibi gördüğümüz bu çiftin değişimlerinden etkilenecek olan Helen, nereden geldiği belirsiz Bell'i araştırmaya başlıyor ve onun çalıştığı yere gidiyor.

[Resim: 167-11052043830.jpeg]

Karşılaşma işte ilk olarak burada kopuyor ve Helen'ın neredeyse aralıksız beş dakika bu adama baktığını görüyoruz. Burada kavramız gereken husus, Helen'ın Anthony'den bıkmış olması ya da Bell hâlini özlemiş olmasından kaynaklı. Zira kocası artık eskisi gibi nazik değil, gelişigüzel davranıyor. Dolayısıyla Bell'i görünce bütün duyguları yeniden yeşeriyor. Bunu, yaptığı uzun bakışlardan anlamak mümkün.

Ayrıca filmin geçiş sahnelerinde yerleşmiş olan ikinci örümcek sahnemiz büyük bir bedenle bizi karşılıyor:

[Resim: 167-11052045002.jpeg]


Artık bu durumdan rahatsız olmaya başlayan karakterlerimiz birbirlerinin kimliklerini büyük bir hız katederek kovalamaya başlıyor. Bir otel odası ayarlayıp birbirlerine daha yakından bakmak isteyen ikili buluşurlar bu durumdan sonra. Gerçekten birbirlerine yüzde yüz uyuştuklarını farkettiklerinde Bell, cebindeki (içinde anahtar olduğunu son sahnede öğrendiğimiz) zarfı Anthony'e vererek oradan uzaklaşıyor.
Bu sahneden sonra hemen annesine başka bir çocuğu var mı, tarzında bir soru yöneltirken annesinden aldığımız ilginç cevap filmi ayrı bir noktaya taşıyor. Üçüncü şahıs gibi davranmayı kenara bırak, şeklindeki yanıtı duyan Bell, giderek huzursuzlanmaya başlıyor.


Bell Anthony'den uzaklaşmak isterken; Anthony Bell'e baskı yapıp evine geldiğinde, karısı ile yatıp yatmadığını soruyor. Düzgün bir cevap alamadığı takdirde bu öğretmenin sevgilisi ile bir gece geçireceğini söylüyor. Bu duruma karşılık herhangi bir davranış gerçekleştirme gayesine giremeyen Bell, ne yapacağını bilemeden Helen'ın yanına Anthony olarak gidiyor ve ikili, zıt oldukları karakterleri farklı kadınlara tanıştırmış oluyorlar.


[Resim: 167-11052044058.jpeg]

Mary'i oldukça çekici bulan Anthony, bu kadınla gerçekten vakit geçirmek istiyor. Burada dikkatimi çeken, iki karakterin de karşılarındaki kadınları fazlasıyla çekici bulduklarını güzel bir şekilde görmemiz. Zira Bell Helen'dan hoşlanırken garipsenmeyecekse; Anthony'de Mary'i o oranda ilgi çekici bulmalı. Her ne kadar birbirlerinin aynıları olduğuna karar veremesek de bunun kanıtlanması filmin gidişatı için büyük bir detay oluyor bizlere.

[Resim: 167-11052045049.jpeg]

Mary'nin evine gelip, kendisi ile yatan Anthony, bu esnada yüzüğünü çıkarıp iz bıraktığı parmağının Mary tarafından farketmesine neden oluyor. Büyük bir şaşkınlık yaşayan bu kadın evi terk edip oradan ayrılıyor. Anthony ise peşinden gidiyor. Arabasına aldığı Mary ile gerilim dolu tartışmalar yaşarken büyük bir kaza geçiyorlar. İkisi de arabanın altında kalırken ölüp ölmediklerini bilmesek de bildiğimiz tek şey üçüncü bir örümcek detayının camın kırılmasında gördüğümüz. Zira kırık cam parçaları örümcek ağını hatırlatıyor.

Bunlar yaşanadursun Bell karakterimiz müthiş bir çelişki içerisinde bu kadın ile yakınlaşmaya çalışıyor. Mizacına ters düşen bir davranış olduğundan ötürü hamile bir kadına pek de yanaşmak istemiyor aslında. Bu durumun farkında olacak ki Helen bu adamın tutarsızlıklarını farkedip yatağa davet ediyor. Normalde Anthony'e karşı ciddi bir tavır takınan kadının bu adam karşısında yumuşaması gördükten sonra büyük bir sürpriz yaşadığımız bir diyalog geçiyor:
"Bugün okul nasıl geçti?"

[Resim: 167-11052045305.jpeg]


Bunun sonucu olarak şunu çıkarabiliriz ki, Helen bütün bunların farkında olan ve kocasının değişimine uyum sağlayan biri. Her ne kadar kocasıyla iyi bir ilişki içerisinde olsa da onun da bu değişime ihtiyacının olduğunu, bunun için bu adama şans verdiğini görüyoruz. Bu duruma ayak uyduran Bell'se değişiminden memnun hâlde Helen ile yoluna devam ediyor. Bütün bunları yaşadıktan sonra Anthony'nin kıyafetleri arasından zarfı bulan Bell, açıp içindeki anahtarı görüyor ve ne olduğunu kavrıyor. Bana sorarsanız bu anahtar, baştaki sahnenin yani örümceği ilk gördüğümüz yerin oda anahtarı.
Ardından kadının yanına gelen Bell büyük bir finalle seyirciyi buluşturuyor. Zira dördüncü örümceğimizi Helen ile görüyoruz.

[Resim: 167-11052050007.jpeg]

Filmin apayrı bir sahnesi olan, bitimiyle insanı derin bir düşünceye sokan filmde; bu sahneyi açmak biraz zor. Zira kâh Kafka'nın 'Gregor Samsa'sına kâh Dostoyevski'nin esinlendiği Gogol'un karakterleri yansıttığı "Öteki Ben"e dair birçok iliştirme bulabiliriz. Buradaki asıl değinmek istediğim nokta, kadının da bir değişime, Kafka'nın deyimiyle "dönüşüm"e uğramasını gördüğümüzdür. Tam aksini düşünürsek, bütün örümcekleri gören Bell ise, değişen her şeyin farkında olan asıl kişi odur demek. Bu kanımı desteklemek için filmin posterlerinde Bell'in kafasında bir dünya taşıdığını ve bu dünyada örümceğin gezdiğini görürüz:

[Resim: 167-11052045411.jpeg]              [Resim: 167-11052045952.jpeg]             [Resim: 167-11052045930.jpeg]

Posterlerden de anlaşılacağı üzere örümceklerin varlığı bizi başka bir metafora sevk ederken aslında bunların hepsinin Bell'in kafasında kurduğu birer olaylardan ibaret olduğuna dair de göz kırpıyor. Her şey sıradan ilerlerken bu durumdan bıkan Tyler Durden'i yaratan Fight Club'taki öteki kişi gibi.


[Resim: 167-11052051051.jpeg]

Eğer filmin içeriğini geride bırakıp çekimlere odaklanırsak çok iyi olduğunu söylemek isterim. Özellikle Sarah Gadon'un harikulade bakışlarını her sahnede gördüğüm için kendisine olan ilgim artmadı değil.

Diğer oyuncuların da mükemmel olduğunu belirtirken gerim gerim geren sahnelerin terletmesini hissedeceksiniz film boyunca. Her şeyiyle vermek istediği mesajı aktarabilen filmin Saramago'nun eserinden uyarlanma olduğunu hatırlatmak isterim yeniden.

Filmi çok beğenip kitabını okumazsanız olmaz tabii ki. Halihazırda kitaptaki kurgu aynı, yalnızca karakterlerin ismi farklı. Mutlaka izlemeniz gereken, insanı düşünce buhranına sevk eden, mükemmel film!


     [Resim: 167-11052051433.jpeg]      
Orenda ve 4 diğer kişi beğendi
#2
Bir film, bu kadar karışık ve beyin yakan bir film, ancak bu kadar güzel incelenip yazıya dökülebilirdi. Hayran kaldım okurken, tüylerim diken diken oldu. Filmi izledikten sonra hakkında birçok araştırma yaptım anlamak için ama senin kadar saf ve yalın anlatan hiçbir yazı bulamamıştım. Film gerçekten hayatınızda izlemeniz gereken filmlerden biri, bu güzel yazı karşısında Enemy filmine izleme listenizde yer vereceğinizden eminim.
gogolunpaltosu ve 2 diğer kişi beğendi

Yorum Yazmak İçin


Ücretsiz Kaydol veya Giriş Yap

Dizi ve Filmler ile ilgili konulara dahil olmak için hemen üye olabilirsiniz veya üye olduysanız giriş yapabilirsiniz.